Mijn schoonzusje kwam met het plan om een autoritje door Friesland te gaan maken. Andere jaren, toen Manlief nog leefden, deden we dit ook wel. Manlief was graag in Friesland en was daar ook vaak voor zijn werk. We hadden besloten om deze keer een picknickmand mee te nemen en toen het dan ook koffie tijd was en we een bankje zagen dronken we daar onze koffie.
Allereerst deden we Langweer aan wat een beschermd dorpsgezicht heeft. Ik dacht gelezen te hebben dat er een grote holle lindeboom zou zijn maar ik kon deze niet vinden. Later bleek dat ik dit niet goed gelezen had, de hele Dorpsstraat had holle lindebomen die ik wel zag maar ik zocht een hele grootte, hahaha.
Achter een heg zagen we Osingastate.
Traditioneel woonde op Osinga State de grietman (een grietman is deels een voorloper van de
huidige plattelandsburgemeester in de provincie Friesland, en deels de
voorloper van een rechter) Het is een groot
herenhuis en stamt waarschijnlijk uit
begin zeventiende eeuw en werd vroeger door de Langweerders “het slot” genoemd.
Vele adellijke families hadden hier hun residentie, totdat de laatste grietman zich
in 1829 op de bovenverdieping van het leven benam. Markant is dat de familie vervolgens de state op slot draaide en er niet weer kwam, daarbij alles achter
latende zoals het er bij stond. Toen de familie pas in 1860 de sleutel weer in
het slot stak en het gebouw betrad, was het net of het pas de vorige dag
verlaten was: kledingstukken lagen nog waar ze waren achtergelaten en de kopjes
stonden meer dan dertig jaar later nog op tafel.Vervolgens is er eind negentiende eeuw veel afgebroken en
verbouwd. Het huidige Osinga State is dan ook niet het originele gebouw. Het
werd in de jaren 1939-1940 op de oude fundamenten.
Aan de overkant zagen we de Orangerie.
Dit oude boerenhuis hoorde in vroegere tijden bij Osinga
State. De "Orangerie", zoals het gebouw sinds jaar en dag genoemd wordt, was de
plaats waar de bewoners van Osinga State ‘s winters hun uitheemse bloemen en
planten onderbrachten. Deze sierden zomers de slottuin, maar moesten winters
een veiliger stekje opzoeken. Ook was het ooit een stalling, waar de paarden en koeien
van de bewoners van Osinga State onderdak vonden.
Het volgende plaatsje wat we aandeden was Sloten.
Sloten is de kleinste van de elf Friese steden en heeft
een beschermd stadsgezicht. Het stadje is ontstaan op een eeuwenoude kruising
van land- en waterwegen, wat terug te zien is in het bescheiden stratenplan. Al
in de 11e eeuw waren er voldoende economische redenen voor het ontstaan van een
nederzetting. Op deze plek stak namelijk de handelsroute van Staveren naar het
Duitse Bentheim het riviertje de Ee over. Halverwege de 14e eeuw werd een
gracht om het dorpje gegraven en verdedigingswallen aangelegd. In 1426 stond
het voor het eerst als “stad” in de documenten. Het zou als laatste Friese
vesting in 1523 vallen voor de heerschappij van de graven van Holland.
Moet zeggen dat we het een mooi stadje vonden maar dat ik het er doodeng vond want de mensen stonden in je nek te hijgen en hielden echt geen afstand. Ik heb twee personen vriendelijk gevraagd of ze afstand wilden houden maar ze vonden het maar overdreven dat ik dat vroeg. We hebben dan ook snel de drukte achter ons gelaten.
Hierna kwamen we langs en door allerlei dorpjes om vervolgens in Heeg even rond te gaan kijken.
Wordt er tegenwoordig over het dorp Heeg gesproken dan
heeft men het over watersport. En in die specialiteit is Heeg een van de
bekendste plaatsen in Nederland.
In het wapen van Heeg bevindt zich dan ook een paling.
Hier zagen we o.a. een woning in Renaissancestijl.
Ook de zogenaamde "overtuinen" zijn kenmerkend voor IJlst.
De weg langs de gracht loopt pal langs de huizen en de
tuinen van die huizen liggen aan de overkant van de weg vlak naast de gracht.
Deze tuinen, die dus aan het water grenzen, worden "overtuinen"
genoemd en horen bij de huizen die aan de gracht liggen. Deze tuinen werden
vroeger gebruikt om de was te bleken.
Vervolgens gingen we even bij de molen De Rat kijken.
Oorspronkelijk stond deze houtzaagmolen in de Zaanstreek,
waar deze in 1711 als balkenzager werd gebouwd. Door de Vierde Engelse Oorlog
en de Franse Tijd was de overzeese handel tussen 1780 en 1815 sterk
teruggelopen en daardoor ook de scheepsbouw. Deze ongunstige situatie trof
natuurlijk ook de houtzaagmolens. Vele werden verkocht, gesloopt of verplaatst
naar een ander deel van het land. Het was in 1828, dat de Rat verplaatst werd
naar IJlst. Ruim tweehonderd jaar zaagde men op windkracht, voordat
ook De Rat werd getroffen door de technische vooruitgang. Kap en wieken werden
verwijderd en een elektromotor zorgde vanaf 1918 voor de aandrijving! Tot 1950
zaagde de Rat balken en planken. In 1955
werd een sloopvergunning aangevraagd, maar gelukkig ontfermde de gemeente IJlst
zich over de molen en zorgde ervoor dat De Rat omstreeks 1967 weer was voorzien
van kap en wieken.
We wisten niet dat IJlst zo'n leuk stadje was.
Vervolgens deden we Sneek nog even aan maar ook hier was het weer heel erg druk. Natuurlijk keken we even bij de Sneeker Waterpoort.
De Sneeker Waterpoort is het symbool van Sneek. De poort bestaat uit twee achtkantige torens, met daartussen een brug over de vaarroute tussen de De Kolk en de Stadsgracht en boven de brug een poortwachterswoning. Sneek had vroeger nog vier andere waterpoorten en twee landpoorten, die allen zijn gesloopt. De Waterpoort bleef over.De Waterpoort is waarschijnlijk rond 1492 gebouwd,
tegelijkertijd met de stadswal rond de stad. De poort diende om de toegang over
water naar de stad af te sluiten. De waterpoort werd gebouwd op de
Hoogendsterpijp (een pijp is een smalle waterdoorgang). In 1613 werd de poort
verbouwd tot sierpoort omdat deze geen militaire functie meer had. Vanaf dat
moment heeft de poort in hoofdlijnen haar huidige uiterlijk. In 1785 kreeg de poort een wachterswoning. Het
middengedeelte had nu een sterk 18de-eeuws uiterlijk. Vanaf 1825 werd de stad
's nachts niet meer afgesloten, waardoor de poort definitief haar functie
verloor. In de 19e eeuw werden alle andere poorten rond Sneek afgebroken. Ook
voor de waterpoort zag het er slecht uit aangezien stoomboten er niet onderdoor
pasten. Toch is de poort onder druk van de bevolking blijven staan. In 1877
werd hij gerestaureerd en werden de 18de-eeuwse wijzigingen ongedaan gemaakt en
hersteld naar de vroeg-17de-eeuwse toestand.
Even verderop zagen we een man op een bol in het water. We dachten eerst dat het een echte man was maar toen we beter keken en dichterbij kwamen zag we dat het een fontein was. 
De fontein van Fortuna, zoals de fontein heet, is ontworpen door Stephan
Balkenhol en bestaat uit en gouden bol met daarop een mansfiguur die een hoorn
op de rechterschouder draagt. De hoorn symboliseert de Hoorn des Overvloeds.
Deze hoorn stroomt over van water. De figuur draait om zijn as en daardoor
stort hij het water lukraak in de rondte. Hij lijkt hiermee aan te willen geven
dat de overvloed soms hier en soms daar terecht komt. De fontein maakt deel uit van 11 Fountains een groep
fonteinen in de Friese elf steden die in het kader van Leeuwarden-Fryslân in
2018 zijn geplaatst.
Ook zagen we nog een leuk uithangbord bij een bakker toen we weer terug naar de auto gingen.
Het was een hele leuke dag ondanks dat het weer niet de hele tijd zonnig was maar het was niet koud. Wel hielden de vele bruggen die we tegen kwamen ons steeds op en ook de drukte was wel een heel groot minpunt. Misschien moeten we er nog eens buiten het vakantieseizoen heen want het zal er dan zeker minder druk zijn.
Ik dank mijn schoonzusje voor het plan om een route in Friesland te gaan rijden. Het was heel gezellig.
(het cursief getypte in de tekst komt vanuit de routebeschrijving of vanaf internet)
